Ze wstępu Dziekana Wydziału

 

Historia testis temporum, lux veritatis,
vita memoriae, magistra vitae

Historia jest świadkiem czasów, światłem prawdy,
życiem pamięci, nauczycielką życia, zwiastunką przyszłości
Cyceron

 

Początki Wydziału Nauk Ekonomicznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie sięgają 13 sierpnia 1953 r., kiedy powołano Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Rolnictwa, z katedrami: Ekonomiki Rolnictwa, Planowania i Statystyki Rolniczej, Urządzeń Rolnych, Geografii Gospodarczej, Ekonomii Politycznej, Polityki Agrarnej oraz Organizacji i Planowania Socjalistycznych Przedsiębiorstw Rolnych. Od tego czasu zaszły wielkie zmiany na świecie, w Polsce i w SGGW. Nasz Wydział dwukrotnie zmieniał nazwę i wielokrotnie strukturę organizacyjną, dynamicznie rozwijał się, wykształcił kadrę naukową i kilkanaście tysięcy absolwentów. Przypadający w 2013 r. Jubileusz 60-lecia działalności Wydziału Nauk Ekonomicznych (b. Wydział Inżynieryjno-Ekonomiczny Rolnictwa, Wydział Ekonomiczno-Rolniczy) jest zatem wspaniałą okazją do przedstawienia naszej bogatej historii, obecnej działalności i osiągnięć.

Oddajemy do rąk czytelników Księgę Jubileuszową, stanowiącą kontynuację i uzupełnienie wydawanych dotychczas publikacji z okazji kolejnych jubileuszy Wydziału – XXX lat Wydziału Ekonomiczno-Rolniczego 1953–1983 oraz 50 lat Wydziału Ekonomiczno-Rolniczego 1953–2003. W ostatnich 10 latach Wydział ulegał istotnym zmianom organizacyjnym, dając początek dwóm nowym wydziałom, których kadrę stanowili głównie byli pracownicy naszego Wydziału. 1 lipca 2006 r. uruchomiono Wydział Nauk Społecznych (b. Wydział Nauk Humanistycznych), który utworzyli głównie pracownicy Katedry Nauk Humanistycznych Wydziału. 1 stycznia 2008 r. powstał Wydział Zastosowań Informatyki i Matematyki, którego trzon stanowiły Katedra Ekonometrii i Statystyki oraz Katedra Informatyki.

Przygotowana Księga Jubileuszowa Wydziału Nauk Ekonomicznych SGGW składa się z dwóch tomów. Tom I podzielono na dwie części, z których pierwsza zawiera ciekawe informacje historyczne na temat genezy i rozwoju Wydziału oraz wykaz uzyskanych i nadanych stopni i tytułów naukowych. Zamieszczono tu także przygotowane przez obecnych i byłych pracowników WNE interesujące wspomnienia, które pokazują minione lata z różnych perspektyw i wnoszą wiele cennych refleksji na przyszłość.

W części drugiej znajdą Państwo informacje na temat bieżącej działalności Wydziału, zarówno te dotyczące działalności naukowej, oferty dydaktycznej, współpracy z innymi jednostkami oraz znaczenia Wydziału jako ośrodka naukowo-dydaktycznego na arenie krajowej, jak i w ujęciu międzynarodowym. Ważną część Księgi zajmują informacje na temat Katedr działających w strukturze Wydziału oraz sylwetki poszczególnych pracowników. Tom II zawiera listę ponad 19 tysięcy absolwentów Wydziału Nauk Ekonomicznych z lat 1955–2012. Szczególne znaczenie części poświęconych pracownikom i absolwentom wynika z faktu, że to właśnie ich dokonania tworzą historię Wydziału i składają się na jego dzisiejszą, ugruntowaną pozycję naukową i dydaktyczną.

W opracowaniu wykorzystano informacje umieszczone w poprzednich publikacjach jubileuszowych oraz materiały przygotowane przez władze i pracowników Wydziału. W imieniu swoim i Komitetu Redakcyjnego autorom poszczególnych rozdziałów, autorom refleksji, pracownikom, którzy opracowali własne biogramy, pracownikom dziekanatu WNE i sekretariatu Uczelni i wszystkim innym, którzy przyczynili się do ich przygotowania, składam serdeczne podziękowania. Słowa podziękowania kieruję także do wszystkich, którzy udostępnili ze swoich prywatnych zbiorów różne materiały archiwalne, głównie interesujące zdjęcia obrazujące historię i teraźniejszość Wydziału Nauk Ekonomicznych SGGW.

Pragnę podziękować także Komitetowi Redakcyjnemu – Pani dr Agnieszce Wojewódzkiej-Wiewiórskiej i dr. Maciejowi Stawickiemu z Katedry Polityki Europejskiej, Finansów Publicznych i Marketingu za wyjątkowe zaangażowanie oraz wielki merytoryczny i organizacyjny wkład pracy w przygotowanie niniejszej publikacji.

 

Dziekan Wydziału Nauk Ekonomicznych

dr hab. Jarosław Gołębiewski

 

 


 

Ze wstępu Dziekana Wydziału

Rolnictwo i sektor żywnościowy przeszły ogromne zmiany w ostatnich dziesięcioleciach. Globalna integracja sektora rolnego i towarzyszące jej procesy liberalizacji rynków umożliwiały zmiany struktury podmiotowej we wszystkich sektorach gospodarki żywnościowej. Zmieniał się zakres i instrumenty polityki interwencyjnej w stosunku do sektora żywnościowego. Zmieniał się poziom i skala inwestycji zagranicznych w sektorze produkcji i dystrybucji żywności. Detaliczne sieci  handlowe stają się głównymi aktorami w krajowych łańcuchach dostaw żywności. Ponadto nastąpił wzrost zainteresowania normami i standardami w odpowiedzi na obawy konsumentów o bezpieczeństwo żywności, jej jakości i środowiskowe uwarunkowania produkcji. Rosnące dochody konsumentów, ich oczekiwania w zakresie różnorodności i wygody doprowadziły do większego zróżnicowanie produktów i segmentacji rynku żywnościowego. Po stronie podaży żywności przetwórcy i detaliści wprowadzili metody zarządzania strategicznego. Produkty rolne, wcześniej traktowane jako standardowe są coraz bardziej cenione za ich jakość. Producenci rolni muszą dostosować swoje metody produkcji do wymagań klientów krajowych i zagranicznych. Zmiany strukturalne w produkcji żywności i na rynkach rolnych wymuszały rozwój procesów pionowej koordynacji w łańcuchu żywnościowym.

W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat ekonomiści rolni podejmowali różnorodne zagadnienia i badania z zakresu funkcjonowania rolnictwa i sektora żywnościowego. Pierwotnie koncentrowano uwagę na zagadnieniach ekonomiki i zarządzania gospodarstwami rolnymi, przy uwzględnieniu relacji z naukami rolniczymi i biologicznymi. Następnie rozszerzano kwestie badań o zagadnienia organizacji i finansów gospodarstw rolnych. Pozwoliło to na lepsze zrozumienie ich natury i zakresu funkcjonowania. Z jednej strony działalność gospodarstw rolniczych stanowiła obszar analiz empirycznych i teoretycznych dotyczących technologii i ekonomiki gospodarstw oraz dostarczała znaczącego wkładu w rozwój teorii ekonomii i badań empirycznych. Z drugiej strony, ekonomika rolnictwa w dużym stopniu wykorzystywała osiągnięcia ekonomii, w tym rozwój teorii i metod badawczych. Zgromadzona wiedza pomaga ulepszyć stosowane narzędzia i metody oceny funkcjonowania gospodarstw i zarządzania nimi. Pomaga również zrozumieć zmieniającą się rolę rolnictwa we współczesnym świecie.

W obszarze badań ekonomiczno-rolniczych istotnym segmentem są analizy i oceny funkcjonowania rynków rolnych. Obejmują one analizy struktury i efektywności, koordynacji pionowej, czy ocenę działań instytucji rynkowych. Ważnym obszarem jest również empiryczne modelowanie cen rolnych i marż handlowych, badania przestrzennych związków cenowych, rola informacji rynkowej i funkcjonowanie mechanizmów zarządzania ryzykiem na rynkach rolnych.

Rozwój koncepcji agrobiznesu podkreśla zintegrowaną strukturę systemu żywnościowego, która rozciąga się od badań produkcji rolniczej poprzez analizę sfer przetwarzania żywności, dystrybucji do placówek handlowych i konsumentów. Studia dotyczące agrobiznesu obejmowały w ostatnich latach opis i analizę: zagadnień spółdzielczości rolniczej, rozwoju i funkcjonowania instytucji otoczenia agrobiznesu, zmian organizacyjnych, zagadnień zarządzania łańcuchem dostaw i ich projektowanie, zagadnień efektywności operacyjnej ogniw agrobiznesu, zarządzania finansami, zarządzania strategicznego, edukacji i doradztwa w agrobiznesie.

Analiza popytu na żywność oraz badanie zmian zachowań konsumentów to kolejny element prac w badaniach ekonomiczno-rolniczych. Opracowania w tym zakresie podejmowane były w celu lepszego przewidywania oraz prognozowania cen rolnych i dochodów rolników. Obecnie badania zachowań konsumentów na rynku są zorientowane na wyjaśnienie roli informacji i cech jakościowych w procesie decyzyjnym nabywcy. Wykorzystuje się również w tym zakresie dorobek marketingu żywnościowego.

Badania ekonomiczno–rolnicze nakierowane były również na instrumenty polityki gospodarczej w odniesieniu do rolnictwa i obszarów wiejskich. Wyniki tych badań były podstawą decyzji politycznych i stanowiły pomoc w opracowaniu programów polityki rolnej. Pozwalały określać skutki planowanych zmian w polityce rolnej i rozwoju obszarów wiejskich. Szczególnym obszarem analiz były zagadnienia Wspólnej Polityki Rolnej.

W literaturze ekonomicznej podejmowane były także zagadnienia rozwoju rolnictwa. Koncentrowały się one na określeniu roli i znaczenia rolnictwa w szerszym procesie rozwoju gospodarczego, badano zmiany technologiczne i instytucjonalne oraz ich rolę w rozwoju rolnictwa. Główna uwaga wielu badaczy koncentruje się na mikroekonomicznych podstawach podejmowania decyzji w produkcji rolnej, gospodarstwach domowych i uwzględnianiu problemów niedoskonałej informacji, czy kosztów transakcji, które doprowadziły do powszechnego zjawiska niewydolności i nierównowagi.

Ważnym nurtem badań były również problemy rozwoju regionalnego, w tym rozwoju obszarów wiejskich. Analiza i ocena tych procesów wymaga odpowiedzi na wiele pytań, a główne z nich to:

  • jak sterować procesami integracyjnymi gospodarki w aspektach przestrzennych,
  • w jakich proporcjach środki przeznaczane na rozwój powinny być rozmieszczone w regionach,
  • w jaki sposób zapewnić wzrost produkcji, dochodu i zatrudnienia ludności zamieszkującej tereny wiejskie,
  • jak poprawić strukturę osadnictwa miejskiego i wiejskiego,
  • jak pogodzić cele ekonomiczne i środowiskowe działalności produkcyjnej w regionach.

Odpowiedzi na te i podobne pytania to rekomendacja dla polityki gospodarczej oraz implikacje dla rozwoju obszarów wiejskich.

W obszarze tych zagadnień mieści się prezentowane Państwu opracowanie, stanowiące zbiór artykułów prezentujących rozważania na temat Nauki ekonomiczno–rolnicze w kontekście zmieniających się potrzeb gospodarki. Praca składa się z 16 opracowań, obejmujących zagadnienia odnoszące się do ogólnych zagadnień dotyczących: funkcjonowania struktur organizacyjnych w agrobiznesie, funkcjonowania rynków rolnych, potrzeb żywnościowych polskich gospodarstw domowych, zmian w organizacji i ekonomice oraz uwarunkowań zarządzania przedsiębiorstwem rolniczym, działań rolników w grupach producentów rolnych, pozarolniczych podmiotów gospodarczych na obszarach wiejskich, konsumpcji i zrównoważonej gospodarki, problemów opodatkowania rolnictwa w Polsce, informacji jako zasobu ekonomicznego, a także asymetrii informacji na rynku kredytów rolniczych w Polsce oraz Wspólnej Polityki Rolnej.

Należy podkreślić, że przedstawione w niniejszej książce teksty nie wyczerpują szerokiego spektrum zagadnień odnoszących się do badań w zakresie ekonomiki rolnictwa. Wskazują natomiast na główne obszary zainteresowań i nowe kierunki rozwoju procesów zachodzących w naukach ekonomiczno-rolniczych. Mogłoby się wydawać, iż monografia obejmuje opracowania zróżnicowane pod względem podejmowanej problematyki. Odnoszą się one jednak do szerokiego obszaru nauk ekonomiczno-rolniczych, a ta różnorodność wskazuje, iż zmiany jakie zachodzą w naszym otoczeniu są tak znaczne i dynamiczne, że prezentowane tematy można rozpatrywać w wielu perspektywach.

W tym miejscu pragnę podziękować wszystkim Autorom za trud włożony w przygotowanie opracowań a Recenzentom za uwagi, które pozwoliły ukształtować ostateczny układ niniejszej monografii.

Dziekan Wydziału Nauk Ekonomicznych

dr hab. Jarosław Gołębiewski